‘રેવા’થી ‘લાલો’ અને હવે ‘હનુમાન અંશ’: શ્રદ્ધા અને આત્મખોજની વાર્તાઓએ બદલ્યો સિનેમાનો ખેલ

મોટા સ્ટાર, વિશાળ બજેટ અને આક્રમક પ્રમોશન વગર પણ કોઈ ફિલ્મ પ્રેક્ષકોના દિલ સુધી પહોંચી શકે છે? છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આવેલી ‘રેવા’, ‘લાલો – કૃષ્ણ સદા સહાયતે’ અને હવે ‘હનુમાન અંશ’ આ સવાલનો જવાબ અલગ-અલગ રીતે આપે છે.

ત્રણેય ફિલ્મોની વાર્તા એકબીજાથી અલગ છે. ‘રેવા’ ગુજરાતી સાહિત્યમાંથી જન્મેલી આત્મખોજની સફર છે, ‘લાલો’ શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યેની શ્રદ્ધા અને સામાન્ય માણસના જીવનને કેન્દ્રમાં રાખે છે, જ્યારે હિન્દી ફિલ્મ ‘હનુમાન અંશ’ નીમ કરોલી બાબાના જીવન અને આધ્યાત્મિક પ્રભાવની વાત કરે છે. છતાં ત્રણેયને જોડતી એક બાબત સ્પષ્ટ છે: શ્રદ્ધા અને અંદરની સફરને કેન્દ્રમાં રાખતી વાર્તાઓ સાથે પ્રેક્ષકોનું ઊંડું જોડાણ.

‘રેવા’: સંપત્તિની શોધથી શરૂ થયેલી પોતાની જાત સુધીની સફર

2018માં આવેલી ‘રેવા’ ધ્રુવ ભટ્ટની જાણીતી ગુજરાતી નવલકથા ‘તત્વમસિ’ પર આધારિત છે. રાહુલ ભોલે અને વિનિત કનોજિયા દિગ્દર્શિત ફિલ્મમાં ચેતન ધાનાણી અને મોનલ ગજ્જર મુખ્ય ભૂમિકામાં જોવા મળે છે.

વાર્તાનો નાયક શરૂઆતમાં નર્મદા કિનારે કોઈ આધ્યાત્મિક અનુભવ મેળવવા નથી આવતો. તેનો હેતુ પોતાની દાદાની સંપત્તિ પાછી મેળવવાનો છે. પરંતુ નર્મદા, આશ્રમ, ત્યાંના લોકો અને તેની આસપાસના જીવન સાથે જોડાતાં તેની અંદરનો માણસ ધીમે-ધીમે બદલાવા લાગે છે.

અહીં શ્રદ્ધા કોઈ ચમત્કાર તરીકે નહીં, પરંતુ અનુભવ તરીકે સામે આવે છે. કદાચ આ જ કારણે ‘રેવા’ માત્ર એક રોડ જર્ની કે સાહસિક ફિલ્મ બનીને રહી નથી; તે પોતાની જાતને સમજવાની યાત્રા બની જાય છે.

‘રેવા’ને 66મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં શ્રેષ્ઠ ગુજરાતી ફિલ્મનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. ફિલ્મે સાબિત કર્યું કે ગુજરાતી ભાષામાં સાહિત્ય, ફિલસૂફી અને આધ્યાત્મિકતાને કેન્દ્રમાં રાખીને પણ અસરકારક મુખ્યધારા સિનેમા બનાવી શકાય છે.

‘લાલો’: જે ફિલ્મને શરૂઆતમાં શો ન મળ્યા, તેને પ્રેક્ષકોએ બ્લોકબસ્ટર બનાવી

‘રેવા’ પછી વર્ષો બાદ **‘લાલો – કૃષ્ણ સદા સહાયતે’**એ આધ્યાત્મિક વિષયને એક અલગ જ સ્તરે પહોંચાડ્યો.

અંકિત સખિયા દિગ્દર્શિત આ ગુજરાતી ફિલ્મ 10 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ રિલીઝ થઈ હતી. કરણ જોશી, રીવા રાચ્છ અને શ્રુહદ ગોસ્વામી જેવા કલાકારો સાથે બનેલી ‘લાલો’એ શરૂઆતમાં કોઈ મોટી બોક્સ ઓફિસ ફિલ્મ જેવી એન્ટ્રી કરી નહોતી. પરંતુ ધીમે-ધીમે પ્રેક્ષકોની પ્રશંસા અને word-of-mouth ફિલ્મની સૌથી મોટી જાહેરાત બની ગયા.

અંદાજે ₹50 લાખના બજેટમાં બનેલી ફિલ્મે બાદમાં વિશ્વભરમાં ₹120 કરોડથી વધુની કમાણી કરી અને ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. તેની સફળતા એટલી મોટી રહી કે હવે અન્ય ભાષાઓમાં તેની રીમેક અંગે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે.

‘લાલો’ની સફળતામાં સૌથી રસપ્રદ બાબત કદાચ તેનો સ્કેલ નથી, પરંતુ તેની સાદગી છે. સામાન્ય માણસ, મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ અને ભગવાન પ્રત્યેનો વિશ્વાસ, આ ત્રણ બાબતો સાથે ફિલ્મે એવો ભાવનાત્મક સંબંધ બનાવ્યો કે પ્રેક્ષકો પોતે જ ફિલ્મના પ્રમોટર બની ગયા.

‘હનુમાન અંશ’: હવે એ જ ચિત્ર હિન્દી બોક્સ ઓફિસ પર

2026માં આ જ પ્રકારનું આશ્ચર્ય હિન્દી ફિલ્મ ‘હનુમાન અંશ’ સાથે જોવા મળી રહ્યું છે.

વિશાલ ચતુર્વેદી દ્વારા લખાયેલી અને દિગ્દર્શિત આ ફિલ્મ નીમ કરોલી બાબાના જીવન અને તેમની આધ્યાત્મિક વિચારધારા પર આધારિત છે. ફિલ્મ 7 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ ખૂબ મર્યાદિત સ્ક્રીન્સ સાથે રિલીઝ થઈ હતી અને શરૂઆત પણ માત્ર લગભગ ₹10 લાખથી થઈ હતી. પરંતુ ત્યારબાદ word-of-mouthથી ફિલ્મની કમાણી અને સ્ક્રીન્સ બંને ઝડપથી વધ્યાં.

સપ્ટેમ્બર સુધીમાં ફિલ્મ ₹100 કરોડનો આંકડો ઘણો પાછળ છોડી ચૂકી છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ‘હનુમાન અંશ’ની સફળતા કોઈ મોટા સ્ટારના નામે ઊભી નથી. ફિલ્મના કેન્દ્રમાં નીમ કરોલી બાબાનું જીવન, હનુમાનજી પ્રત્યેની તેમની ભક્તિ, સેવા અને માનવતા છે.

ભારતમાં મળેલા પ્રતિસાદ પછી હવે ફિલ્મને 11 સપ્ટેમ્બર, 2026થી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ રિલીઝ કરવાની તૈયારી છે.

‘રેવા’, ‘લાલો’ અને ‘હનુમાન અંશ’ ખરેખર એક જેવી ફિલ્મો છે?

વાર્તાની દૃષ્ટિએ નહીં.

‘રેવા’નું મૂળ સાહિત્ય અને આત્મખોજમાં છે. ‘લાલો’ સામાન્ય માણસ અને શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યેના વિશ્વાસની ભાવનાત્મક વાર્તા છે. ‘હનુમાન અંશ’ એક આધ્યાત્મિક વ્યક્તિત્વના જીવન અને પ્રભાવ તરફ જાય છે.

પરંતુ ત્રણેય ફિલ્મોની સફળતાનો આધાર આશ્ચર્યજનક રીતે નજીક આવે છે.

ત્રણેય ફિલ્મો પ્રેક્ષકને માત્ર વાર્તા જોવા નથી કહેતી, પરંતુ કોઈક અનુભવવા કહે છે.

‘રેવા’માં માણસ પોતાને શોધે છે.

‘લાલો’માં મુશ્કેલી વચ્ચે વિશ્વાસ શોધે છે.

અને ‘હનુમાન અંશ’માં ભક્તિ, સેવા અને સમર્પણની દુનિયા સામે આવે છે.

પહેલા પ્રતિષ્ઠા, પછી બોક્સ ઓફિસ અને હવે દેશવ્યાપી સ્વીકાર

આ ત્રણ ફિલ્મોને સમયક્રમમાં જોવામાં આવે તો એક રસપ્રદ ચિત્ર પણ સામે આવે છે.

‘રેવા’એ બતાવ્યું કે આધ્યાત્મિક અને વિચારપ્રધાન ગુજરાતી ફિલ્મ રાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા મેળવી શકે છે.

‘લાલો’એ બતાવ્યું કે એ જ પ્રકારની ભાવનાત્મક અને શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલી વાર્તા ગુજરાતી બોક્સ ઓફિસના તમામ જૂના માપદંડ બદલી શકે છે.

અને હવે ‘હનુમાન અંશ’ બતાવી રહી છે કે આ પ્રકારનું સિનેમા માત્ર પ્રાદેશિક પ્રેક્ષકો પૂરતું મર્યાદિત નથી.

આથી ‘હનુમાન અંશ’ને સીધી રીતે ‘લાલો’ કે ‘રેવા’ જેવી ફિલ્મ કહેવું યોગ્ય નહીં બને, પરંતુ ત્રણેયની સફળતામાં એક સ્પષ્ટ સંદેશ જરૂર જોવા મળે છે: પ્રેક્ષકોને સ્પર્શતી વાર્તા માટે હંમેશા મોટા બજેટ કે મોટા સ્ટારની જરૂર નથી.

ક્યારેક એક નદી, એક સામાન્ય માણસ અથવા એક સંતની વાર્તા પણ સિનેમાનો આખો પ્રવાહ બદલી શકે છે.